Što čini 52 spěwarkow a spěwarjow při najwjetšej horcoće na hrodźe w Colditzu? Spěwać, wězo! Sakska krajna hudźbna akademija skićeše jim ze swojimi klimatizowanymi probowymi rumnosćemi najlěpše wuměnjenja. Wot njedźele, 28.06., do wutory, 30.06., zaklinčachu tam „wočerstwjace“ melodije noweho oratorija „Wulkotna woda“, samo z potajnym blubotanjom.
Hač takt 555, 689 abo 1434: Pod nawodom Judith Kubicec filowachu brigadnicy z podpěru aranžera Johannesa Gerstengarbe a hudźbneho wučerja Mateja Kowarja na wosebje ćežkich taktach twórby., dokelž bliži so prapremjera z wulkimi krokami.
Zaměstnjeny bě chór hnydom w pódlanskej modernej młodowni, hdźež dachu so wšitcy derje pohosćić a so tež zhromadnje zabawjachu, njedźiwajcy wysokich temperaturow. Wutrobny dźak chórej za koncentrowane sobudźěło a Alojsej Šołće, kaž tež Damianej Dyrlichej za organizatorisku podpěru.
Dźakujemy so wosebje tež wšitkim sponsoram, kiž su tute wurjadne chórowe lěhwo financowali, to běchu: Hórnikec imobilijowa firma, firma Rječka a Čornak, Rotary-towarstwo, Sakska hudźbna rada, Załožba za serbski lud kaž tež Sakska statna kenclija.
Na strowe zasowidźenje po zasłuženych prózdninach w šuli, a 11.09. (19.30 hodź.) abo 13.09. (17.00 hodź.) w Krónje. Zastupne lisćiki budu wot srjedź awgusta w SLA na předań.
Pjatk, na 26.6.26 nastajichu so wobdźělnicy łaćonskeje AG na puć do Drježdźan, zo bychu so na slědy Herculesa podali.
Najprjedy strowi nas złotych z wěže radnicy, po tym zetkachmy jeho na Wallpavillionje w Zwingeru – schileni wot ćeže zemskeje kule.
Po tym wuslědźichmy sej we wosebitej wustajeńcy „Herkules: rjek abo anti rjek“, kak su wuměłcy w zašłosći a přitomnosći połboha zwobraznili.
Bě wosebje napjate zhonić, kak je so Awgust Sylny jako „Hercules saxonicus“ prezentował, zo by druhich knježićelow a swojich poddanow jimał.
Při horcych temperaturach čujachmy so skónčnje tróšku kaž w Romje, jako Neptunowu studnju w Friedrichowym měsće wobdźiwachmy a zwobraznjenje rěčneju bohow Tiber a Nil wobhladowachmy.
Mjez Čěskej Šwicu a Warnoćicami: rjadowniska jězba 7. lětnikow do Chřibské
Naše 7. lětniki maja wosebitosć: W 6. lětniku buštej dwě skupinje z čěšćinu a jedna skupina z francošćinu jako druhej cuzej rěču zarjadowanej. Z tutoho rěčneho wusměrjenja zrodźi so ideja, rjadownisku jězbu 7. lětnikow w Čěskej organizować – a to blisko našeho partnerskeho gymnazija we Warnoćicach. Tak wjedźeše nas lětuša rjadowniska jězba na tři dny do prózdninskeho centruma „Babočka“ w Chřibská, wosrjedź krasneje přirody Čěskeje Šwicy.
Přebywanje započa so póndźelu, 22. junija. Z dwěmaj busomaj docpěchmy wokoło 9.15 hodź. ležownosć a poćahnychmy naše hěty – stajnje štyri šulerki a šulerjo dźělachu sej přebytk. Po tym areal wuslědźichmy a zwěsćichmy spěšnje, zo su sportowe móžnosće mnohostronske: Bičwolejbulnišćo, swimmingpool a trampolin postarachu so wo dosć pohibowanja a wjesela.
Po wobjedźe steješe prěnje pućowanje na programje. Naš cil bě hórka Spravedlnost, z kotrejež wjerška sem wotewrě so jimacy wid do wokoliny – hač k Sakskej Šwicy kaž tež na Łužiske a Žitawske hory. Po krótkej přestawce w konditarni w Chřibská pućowachmy dale k městnym wodopadam, kotrež suchoty dla drje skerje małe wupadnychu, ale přiwšěm rjane wulětnišćo běchu. Wróćopuć wjedźeše nas přez wotměnjawu krajinu z jahodkami a łukami z pasacymi so kruwami wróćo do „Babočki“, hdźež hižo wječer čakaše. Wječor wuklinča z kupanjom w poolu, hrami kopańcy a wolejbula kaž tež z lěhwowym wohenjom, na kotrymž grilowachmy typiske čěske kołbaski a dźeń zhromadnje reflektowachmy.
Druhi dźeń steješe w znamjenju zetkanja z našej partnerskej šulu we Warnoćicach. Po busowej jězbje do namjezneho města buchmy wot wučerja němčiny šule wutrobnje witani. Francošćina skupina wobdźěli so na swójskim projekće z čěskej wučerku francošćiny Weroniku. Čěšćinu wuknjace šulerki a šulerjo našeho gymnazija dóstachu dźěłowe łopjena a wopytachu w małych skupinach wšelake rjadowniske rumnosće, w kotrychž wotměchu so runje mnohe projektowe dźěła. Po tym skićeše so na sportnišću składnosć k zhromadnym koparskim hram z Varnsdorfskimi šulerkami a šulerjemi. Po wuhódnoćenju šulskeje rallye nastajichmy so na puć k wučbnej šćežce „Serbske slědy we Warnoćicach“, na kotrejž je naš gymnazij před lětomaj sobu dźěłał. W skupinach wopytachu naše šulerki a naši šulerjo wšitke dźesać stacijow, wuslědźichu město, wužiwachu nakupowanske móžnosće a wotkrychu serbske poćahi w pomjeznym, čěskim konteksće. Nawrót do Chřibské wotmě so zdźěla z busom, zdźěla pěši – něhdźe tři kilometry dołhe wuchodźowanje po łučnych pućach, nimo wišniny ze słódnymi płodami, wjedźeše nas wróćo k wječeri. Wječor wuhotowa so znowa sportowsce a towaršliwje z kupanjom, hrami a lěhwowym wohenjom.
Tež třeći a posledni dźeń běchmy aktiwnje po puću. Na programje steješe wopyt bunkrowych připrawow, kotrež buchu w lětach 1935 do 1938 po cyłej pomjeznej kónčinje Čěskosłowakskeje jako zakitowanske připrawy natwarjene. Tak dóstachu šulerki a šulerjo nazorny dohlad do stawiznow regiona a wojerskeho přihotowanja tehdyšeho stata. Nimo mnohich lěsnych jahodkow zběrachu někotři bohužel tež tón abo tamny klěšć – bjezdwěla realistiski dohlad do žiwjenja w přirodźe. Wokoło 11 hodź. nas bus wotewza, a po něšto wjace hač hodźinje jězby docpěchmy zaso Serbski gymnazij w Budyšinje.
W tutych třoch dnjach njemóžachu naše šulerki a šulerjo jenož swoje znajomosće čěšćiny we wšědnych situacijach nałožować, ale tež čěske jědźne zwučenosće, krajiny a dohlady do tamnišeho kubłanskeho systema zeznać. Rjadowniska jězba do Chřibské a Warnoćic njebě z tym jenož wotměnjawa jězba do Čěskeje Šwicy, ale tež wažny twarski kamušk za žiwu wjacerěčnosć a mjezy přesahowace zetkanje.
Móst mjez Łužicu a Wołtawu: Studowacy geografije Karloweje uniwersity Praha na Serbskim gymnaziju Budyšin
Štwórtk, 25. junija 2026, smědźeše Serbski gymnazij Budyšin wosebity wopyt witać: Skupina 23 studowacych druheho studijneho lěta geografija přirodowědneje fakulty Karloweje uniwersity Praha činješe we wobłuku swojeje geologiskeje ekskursije staciju w Budyšinje. Přewodźeli su jich docent RNDr. Tomáša Matějček, kiž so dawno za serbski lud a jeho kulturu zajimuje.
Studowacy přebywachu tydźeń ze slědźerskimi dźěłami w Liberecu a wokolinje; Budyski wopyt bě jako na kulturu a na rum so poćahowace wudospołnjenje geologiskich wobsahow planowany. Najebać dlěše zapozdźenje dóńdźe Praska skupina dobreje nalady na Serbskim gymnaziju, hdźež bu wot čěskeje wuknjenskeje skupiny 10. lětnika wutrobnje přijimana. Naše šulerki a šulerjo předstajichu swojim hosćom w powerpoint-prezentaciji Budyšin, region a Serbski gymnazij a skićachu z tym prěni dohlad do wosebitosćow dwurěčneje kubłanskeje krajiny.
Po tym slědowachu zeznawanske hry, při kotrychž móžachu wšitke wobdźělnicy a wobdźělnicy mjena tamnych nazwučować a zadźěwkowe prohi wottwarić. Po tym dźěše w měšanych małych skupinach – z Budyskimi a Praskimi studowacymi – na šulsku rallye. Naše šulerki a naši šulerjo wodźachu swojich hosći po twarjenju, rozłožowachu fachowe rumnosće a wosebitosće wšědneho šulskeho dnja a wužiwachu při tym intensiwnje swoje znajomosće čěšćiny, hdys a hdys podpěrane přez jendźelšćinu. Tak sta so šula sama ze wuknjenskej a zetkawanskej rumnosću.
Jedyn wjeršk programa bě zhromadna reja: K jednej čěskej Mazurce a serbskemu spěwej „Šewc“ dožiwichu hosćo serbsku kulturu posłownje „na swójskim ćěle“. Hudźba a pohib stworištej při tym njenanuzowanu atmosferu, w kotrejž hodźachu so kulturne rozdźěle a zhromadnosće hrajkajo wotkrywać.
Najebać lěćne temperatury přizamkny so dźělej šule měšćanska rallye po Budyskim centrumje. Zaso w małych skupinkach wuslědźichu studowacy dwanaće stacijow w starym měsće, rozrisachu nadawki, pytachu detaile na twarjenjach a rozestajachu so ze stawiznami, zajimawostkami a wosebitosćemi Budyšina. Tak nasta žiwy wobraz města jako kulturneho a historiskeho zwjazowanišća mjez Serbami, Němcami a Čechami.
Po wutrobnym rozžohnowanju z našimi šulerkami a šulerjemi a krótkim posylnjenju wjedźeše puć Praskeje skupiny dale do Serbskeho domu. Tam předstaji šefredaktor serbskeho dźěćaceho časopisa Płomjo, knjez Pětr Šołta, w čěskej rěči zarjadnišćo, jeje institucije a wosebje swoje dźěło na časopisu. Studowacy wužichu składnosć k mnohim prašenjam – nic jenož k redakciji Płomjenja, ale tež k přichodej Serbow, k situaciji serbskeje rěče a k aktualnym wužadanjam mjeńšiny.
Poslednja stacija oficialneho programa bě Serbski institut. Tu su studowacych witali wot čěskeho wědomostnika knjeza Kryštofa Peršína, kotryž předstaji stawizny instituta, jeho slědźerske projekty a dźěłowe wobłuki. Z tym dóstachu hosćo fundowany dohlad do wědomostneje zaběry ze serbskej rěču, kulturu a stawiznami.
Po tym zwosta studowacym hišće chwile, Budyšin indiwidualnje wuslědźić, prjedy hač so nawječor do Libereca nawróćichu.
Bě to za naš gymnazij wulka česć, studowacych renoměrowaneje Karloweje uniwersity Praha witać směć. Za našich wuknjacych, kotřiž čěšćinu jako cuzu rěč podkładuja, bě tutón dźeń zdobom jónkrótna składnosć, swoje rěčne znajomosće w realnych komunikaciskich situacijach nałožować, nowe kontakty nawjazać a dožiwić, kak žiwe a inspirěrowace móžeja zetkanja w srjedźoeuropskim kubłanskim rumje być.
