Štyri tydźenje dołho nic jenož z hosćom być, ale k tomu słušeć: Tutu wosebitu móžnosć dósta Mila Klimanec ze Serbskeho gymnazija Budyšin přez stipendij Sakskeho statneho ministerstwa za kultus. Wot 18. septembra hač do 17. oktobra 2026 wopyta wona Thomasa Mannowy gymnazij w Praze a bydleše pola čěskeje hóstneje swójby. Z tym bě Mila prěnja šulerka Serbskeho gymnazija, kotraž je tónle stipendij dóstała – wosebity to wuspěch za nju a cyłu šulu.
Přebywanje dowjedźe Milu na šulu, na kotrejž słuša zetkanje mjez němskej a čěskej rěču k wšědnemu dnjej. Gymnazij “Thomas Mann” skića zdźěla dwurěčnu wučbu a kładźe wažnosć na indiwidualne spěchowanje swojich šulerkow a šulerjow. Němčinu njenawuknu tam jenož jako cuzu rěč, ale wužiwaja ju tež we wšelakich wučbnych předmjetach. W rozmołwje rozłoži šulski nawoda, knjez Martίn Herbert Dzingel, zo małe, po rěčnych znajomosćach zestajane wuknjenske skupiny k tomu přinošuja, so rozdźělnym wuměnjenjam wěnować.
Za Milu to woznamjenješe, so do noweho hodźinskeho plana, hinašich wučbnych wotběhow a noweho rjadowniskeho cyłka zarjadować. Zdobom móžeše swoje znajomosće čěšćiny tam nałožować, hdźež je rěč wosebje žiwa: we wučbje, w přestawkach a we wšědnym zhromadnym žiwjenju. Tež w předmjeće čěšćiny wobdźěli so wona na regularnej wučbje – hinaše to wužadanje hač cuzorěčna wučba doma. W němčinje wuknješe wona porno tomu w małej skupinje z dohromady sydom šulerkami a šulerjemi.
Kak derje Mila nowy wšědny šulski dźeń zmištrowa, pokaza so w rozmołwje z jeje rjadowniskej wučerku, knjeni Blanku Drescherowej, kotraž ju tež w matematice wuwučowaše. Wona wopisa Milu jako měrnu, skromnu, pilnu a swědomitu šulerku. Wosebje pak wučerku jimaše, kak spěšnje so hóstna šulerka zažiwi: Najebać njezwučeneje wokoliny Mila samozrozumliwje sobu dźěłaše a wšědny šulski dźeń přiběrajcy samostatnje zmištrowa.
Tež fachowje zawostaji wona sylny zaćišć. Při matematiskim dźěle docpě Mila najlěpši wuslědk cyłeje rjadownje a zběraše nimo toho dypki při přidatnych nadawkach. Zo so wučba přewažnje čěsce wotměwaše, ju po wšěm zdaću na tym njehaćeše, swoje matematiske kmanosće pokazać. Rjadowniska wučerka chwaleše při tym předewšěm jeje swědomite dźěło a prócowanje.
Runje tak wažne kaž dobre wukony pak běchu tež wosobinske zetkanja. Mila nawjaza spěšnje kontakt k sobušulerkam a tak nowe přećelstwa. Jeje wučerka widźeše w tym rjany wuspěch: So w běhu někotrych tydźenjow w cuzej rjadowni wuspěšnje zažiwić, njeje samozrozumliwosć. Tež šulski nawoda, kiž bě Milu na spočatku wosobinsce witał a do rjadownje přewodźał, rozprawješe wo dobrym zarjadowanju šulerki z Łužicy do rjadowniskeho kolektiwa.
K přebywanju w Praze pak słušeše wězo wjele wjace hač jenož šula. Přez žiwjenje w čěskej hóstnej swójbje zezna Mila bjezposrědnje wšědny dźeń w tamnišej stolicy. Kulturu a tradicije njezezna tak jenož we wučbje, ale jako dźěl wšědneho zhromadneho žiwjenja.
W swobodnym času wotkry sej Mila nimo toho Prahu. W rozmołwje powědaše wona wo wulětach do centruma města, wo wopyće zwěrjenca abo dźiwadła Spejbla a Hurvíneka. Tak zwjazachu so šulske nazhonjenja ze swójskimi zaćišćemi wo kulturnym žiwjenju čěskeje stolicy. Runje tutón zwisk wučinješe wosebitosć jeje přebywanja: Mila njezezna jenož druhu šulu, ale pohibowaše so tež zwonka wučby w nowej rěčnej a kulturnej wokolinje.
Zo je Mila tutu składnosć dóstała, njebě na žadyn pad samozrozumliwe. Po podaćach w hižo wozjewjenym artiklu SN bě so něhdźe 170 šulerkow a šulerjow ze Sakskeje wo stipendij požadało, ale jenož 35 dósta přizwolenje.
Tež na čěskej šuli sej łužiski zajim na susodnym kraju jara waža. Rjadowniska wučerka w rozmołwje wuzběhny, kak jara so nad tym wjeseli, zo wuknje šulerka z Němskeje čěšćinu a zo za šulske přebywanje do Prahi přijědźe. Šulski nawoda wupraji so tohorunja wotewrjeny za dalše tajke mjezsobne zetkanja.
Miliny přebytk pokazuje, što wšo móžeš za štyri tydźenje dožiwić: W druhej rěči wuknyć, so do noweje zhromadnosće integrować, přećelstwa nawjazać a wšědny dźeń w hoberskej stolicy zeznać. Za Serbski gymnazij njebě wona z tym jenož prěnja stipendiatka w Praze, ale tež pozbudźowacy přikład za to, wosebitu šansu wužić a so na nowe wužadanja zwažić.
PhDr. Jana Štillerová
